Cách thị trường chứng khoán sụp đổ thời Covid-19

Nội dung bài viết dưới đây theo góc nhìn chủ quan, mức độ hiểu biết của tác giả Thuật Giả Kim được KiênTT biên tập lại cho dễ đọc và dễ hiểu. Người đọc chỉ nên tham khảo theo liều lượng phù hợp với bản thân. Tác giả và người biên tập xin miễn trừ trách nhiệm trong mọi trường hợp.

VN-Index 2020

Biểu đồ VN-Index năm 2020 (Ảnh: KiênTT)

“SÓNG THẦN” NHƯNG KHÔNG PHẢI LÀ SÓNG …THẬT!!??

Nếu so sánh đà tăng của chứng khoán Việt Nam và Thế giới từ những ngày cuối tháng 03/2020 đến nay là… con SÓNG THẦN thì thật ra CỐT của nó không phải là SÓNG mà thật ra nó là cái KÍNH LÚP đang được sử dụng để phóng đại một cách tối đa nhất.

Nguyên lý cơ bản nhất khi nói về tiền tệ, lý thuyết bất kỳ sách giáo khoa nào cũng có ghi: “Đồng nội tệ mất giá, giá chứng khoán sẽ tăng, người đi vay có lợi – người cho vay bất lợi“.

Rõ ràng vì làn sóng bơm tiền chưa có tiền lệ của các nước mới chính là động lực cốt lõi của đà tăng của chứng khoán, còn bơm tiền thì chứng khoán còn tăng… và đây là quy luật tất yếu. Thế nên mới có chuyện phố Wall càng rời xa phố Main (chỉ số chứng khoán không đi cùng/không cần thiết đi cùng… sự tăng trưởng tương xứng của nền kinh tế).

Vì lẽ đó đây không gọi là SÓNG THẦN được vì nó vẫn là chính nó (thập chí tệ hơn do Covid-19 tàn phá) không có bất cứ sự tăng trưởng chung & thực tế nào ở đây. Hoạt động bơm tiền có hiệu quả ngắn hạn tựa như cái KÍNH LÚP đang thực hiện phóng to mọi tài sản lên. Nếu loại bỏ kính lúp ra thì giá cổ phiếu hay đất đai sẽ quay lại hiện trạng – còi cõm thấp bé dưới gót giày của Covid-19.

Khi nhà điều hành thực hiện thu cái kính lúp đó lại thì mặt bằng giá sẽ đồng loạt giảm sâu hoặc rất sâu… Vậy khi đó là khi nào?

  1. Khi dịch bệnh được khống chế với tốc độ nhanh nhất có thể bởi việc sử dụng đại trà vác xin trên diện đủ rộng và đủ nhanh để tạo miễn dịch cộng đồng. Nền kinh tế hồi phục nhanh thì chính phủ các nước sẽ có động thái ngưng bơm tiền và lãi suất sẽ bắt đầu tăng trở lại.
  2. Khi các chính sách tài khóa, gia tăng đầu tư công tạo được thành công trong việc kích thích kinh tế. Kinh tế hồi phục trong điều kiện dịch bệnh được khống chế kéo dài cho đến khi có vacxin hoặc miễn dịch cộng đồng thì các nước sẽ ngưng bơm tiền và lãi suất sẽ bắt đầu tăng trở lại.
  3. Khi thế giớ tiếp tục chịu cú sốc nguồn cung hàng hóa có thể là xăng dầu (vùng Trung Đông) hay thịt lợn, gạo… gia tăng cấp kỳ tạo áp lực lên Lạm Phát (Lạm Phát chi phí đẩy) thì các nước dù muốn hay không thì cũng phải bắt buộc tăng lãi suất và thực hiện hành động ngừng bơm tiền.
  4. Trường hợp khác liên quan đến Bẫy Thanh Khoản. Nếu xẩy ra thì chắc chắn thần dược “bơm tiền” mất tác dụng… càng bơm càng tự sát.

Chỉ cần 1 trong 4 điều này xảy ra thì bảo bối KÍNH LÚP (bơm tiền) sẽ thu lại lúc đó giá cổ phiếu sẽ về giá trị thật… Đây đúng nghĩa là giai đoạn Hậu Covid-19 chứ không phải theo các mô hình định giá. Vì sức tàn phá của Covid-19 có chừa bất kỳ biến nào, bất kỳ input nào của các mô hình định giá hiện tại đâu.

SỰ PHI LÝ CỦA PHẦN … ĐỌT ^^

Hãy biết sợ hãi khi người người chơi chứng, nhà nhà chơi chứng, bà bán bún đầu ngõ cũng chơi chứng, thằng bạn lâu năm cũng gọi hơi phiếm hàng… Bản chất của một con sóng cổ phiếu riêng lẻ hay sóng chung thị trường sẽ là đầu tư hay đầu cơ khi đa phần trong đám đông mua bán trong đấy là thành phần nào của thị trường? Tay mơ F0, tay chuyên nghiệp, tay lão làng… Nếu kiến thức, kinh nghiệm, cái nhìn của họ về chứng khoán như thế nào thì cái tay họ mua bán thế đấy.

Gần đấy có một vấn đề chung của Fn là rất khó tìm cơ hội đầu tư đúng nghĩa, và gần như không còn điểm vào lý tưởng vì đa phần các cổ phiếu tiềm năng đều đã tăng rất nhiều và tăng thẳng đứng theo kiểu chóng vánh. Các nhà đầu tư Fn buộc phải đứng ngoài hoặc chấp nhận phong cách mua cao bán cao hơn (đối với Fn thì đây là phong cách rủi ro). Còn với F0 thì như một bài học vỡ lòng nhập môn. Khi người cuối cùng của Fn nhập cuộc cách chơi của F0 lúc này:

RỦI RO CAO = ĐIỀU BÌNH THƯỜNG và PHI LÝ = HỢP LÝ

Giá lúc này không còn tuân theo bất kỳ một quy luật kinh tế học nào và tất cả chỉ còn là cảm xúc Fomo ở lại. Bất cứ sóng nào phần nhịp cuối lên ĐỌT luôn là nhịp mạnh nhất, nhưng cũng điên khùng nhất, thành phần tham gia đoạn này cũng là thành phần thiếu hiểu biết nhất (gà).

Luật bất thành văn: “PHẢI ĐỦ GÀ THÌ MỚI LẬP ĐỌT”. Nhiệm vụ chủ yếu của thành phần tham gia lập đọt không phải để làm gia tăng giá trí cho bản thân doanh nghiệp hay thực tại thị trường, mà đây là thành phần tạo ra áp lực bán tháo kinh hoàng. Với chứng khoán phương Tây được bán khống thì đây chính là động cơ chính của thị trường giá xuống.

Vì thế cứ đo độ cao của vị thế giá và độ chật của bông tàu ta có thể phán đoán phần nào vị trí của ĐỌT.

CÁI BẪY THANH KHOẢN

Thực tế là các nước bắt đầu “nghiện” bơm tiền như con nợ “nghiện” xoay kế thực hiện đáo hạn nợ để vay thêm. Và đến một giai đoạn không còn lối thoái nào thì cứ cố gắng trì hoãn càng lâu càng tốt là quyết sách được ưu tiên hàng đầu. Vậy câu hỏi đặt ra:

NẾU COVID KHÔNG BỊ XÓA SỔ – KÉO DÀI NHƯ HIV THÌ CÓ BƠM TIỀN MÃI ĐƯỢC KHÔNG?

Câu trả lời tất nhiên là KHÔNG

Nếu là dân tài chính hoặc nhà đầu tư đủ kiến thức chắc chắn sẽ nghĩ đến chuyện Lãi Suất Âm. Nhưng hãy tạm quên nó đi bởi còn có rủi ro khác sẽ diễn ra trước vấn đề lãi này. Tất cả điều đó bắt buộc chính phủ các nước phải thực hiện ngừng hành động bơm tiền và bắt đầu nâng lãi suất trở lại. Đây chính là LÀN SÓNG BÁN KHỐNG.

Cũng chính bởi vậy:

  1. Giá chứng khoán không ăn nhập với nền kinh tế hiện tại và bản chất nó không tăng mà chỉ phình ra do ảo ảnh tạm thời.
  2. Thành phần tham gia thị trường đã dần quen với sự phi lý mua cao ắt sẽ bán được cao hơn cho thằng đần hơn gồm cả Fn đang đánh đu.

Thử nghĩ xem, trong cái thời không làm gì ra tiền nhanh như đầu tư chứng khoán. Đánh lên mãi cũng đã quá chán, vậy thử hỏi liệu đây có phải là: THIÊN THỜI – ĐỊA LỢI – NHÂN HÒA cho bán khống không?. Với độ cao ngút như hiện tại thì nhìn sơ sơ đã thấy lợi nhuận của bán khống sẽ khủng như thế nào? Nếu là một tay to ở Mỹ liệu bạn có bỏ qua cơ hội này, trong khi chính bạn có thể đủ lực kích cho bong bóng nổ… tại sao không?

Đây không phải là vấn đề riêng của một thị trường nào cả mà nó là xu hướng chung của thì trường tài chính toàn cầu. BIG SHORT phạm vi toàn cầu, dù ở đâu đó vẫn chưa cho bán khống nhưng sự liên thông của của luồng tiền xuyên biên giới sẽ lan tỏa làn sóng bán tháo đó. Quốc gia nào càng có nhiều dòng tiền nóng sẽ càng nhạy cảm hơn. Và đây cũng chỉ là nhịp giảm thứ nhất của thị trường.

Kết quả: Đây là nhịp giảm thứ nhất của thị trường.

BÁN THÁO CHỨNG KHOÁN CÓ LIÊN QUAN GÌ BƠM TIỀN – HẠ LÃI SUẤT?

Lý thuyết:

Quá trình bơm tiền (thực tế ở hình thức hạ lãi suất) nhằm mục đích kích thích doanh nghiệp mở rộng sản xuất kinh doanh. Kết quả thu được là tăng thu nhập chung, cả nền kinh tế tăng trưởng theo hướng tích cực.

Thực tế:

Có một thực tế đang diễn ra ngược lại với lý thuyết là quá trình bơm tiền đang có lợi hơn cho chứng khoán và bất động sản. Thay vì thực hiện mở rộng sản xuất kinh doanh thì người người, nhà nhà lại đổ tiền vào đầu tư lướt sóng nhằm thu lợi. Bản chất tâm lý hưng phấn thoải mái, tăng mạnh chi tiêu mua xe hơi, xây nhà lầu vila biệt thự, đi du lịch, ăn chơi… mới thật sự là dòng tiền đang đi vào nền kinh tế nhờ tiêu dùng nội địa (đây chính là thu nhập của Việt Nam, đừng tính FDI hay Xuất siêu không rõ nguồn gốc).

Rõ ràng một khâu quan trọng không thể thiếu đó là phải có bong bóng đầu cơ để tiêu dùng nội địa tăng trưởng (31/12/2020 chốt chứng khoán là 1/1/2021 ra Vũng Tàu lên Đà lạt, bay lên Sapa…). Thế nên làn sóng bán tháo do bán khống từ phương tây có thể khiến cho tất cả bong bóng ở Việt Nam đều xì, F0 ôm tiền không đầu tư + dịch bệnh lây lan không đi chơi không tiêu xài thì liệu bơm tiền có còn tác dụng hay tự thắt cổ bằng lạm phát tăng.

Cuối cùng của tất cả là lãi suất sẽ quay đầu tăng, cái gì đến ắt sẽ đến và rồi…

BOM TRÁI PHIẾU DOANH NGHIỆP PHÁT NỔ

Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp hiện nay là kênh huy động vốn chủ yếu của doanh nghiệp thay cho phải đi vay ngân hàng. Vì dễ huy động hơn, huy động xong giải ngân liền, mà mục đích sử dung vốn dễ hơn, lại đa phần không sử dụng tài sản bảo đảm hoặc tài sản bảo đảm chính là cổ phiếu hoặc bất động sản dự án… những thứ mà qua cái KÍNH LÚP của hoạt động bơm tiền đã định giá quá cao.

Tức giá trị hiện tại không xứng đáng với giá trị bảo đảm và nguy hơn đó là nó là thư không có thanh khoản khi trái chủ muốn thu nợ. Cổ phiếu giảm bán không ai mua, bất động sản đóng băng thì làm sao thu nợ. Hiệu ứng domino sẽ xuất hiện:

TĂNG LÃI SUẤT ⇒ DN KHÔNG VAY ĐƯỢC TIỀN ⇒ KHÔNG CÓ TIỀN SXKD ⇒ SXKD NGỪNG HOẶC TRÌ TRỆ  ⇒ CHỨNG KHOÁN GIẢM ⇒ PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU KHÔNG THÀNH CÔNG ⇒ KHÔNG XOAY ĐƯỢC NỢ ⇒ DN PHÁ SẢN ⇒ BỊ XIẾT NỢ ⇒ BÁN TRÁI PHIẾU DN ⇒ CK BẢO ĐẢM BÁN THEO

Kết quả: Đây là nhịp giảm thứ hai của thị trường và nền kinh tế sẽ tiến vào bước đầu khủng khoảng.

TG: Thuật Giả Kim